Rezonans stochastyczny a poprawa mobilności seniorów
Zaburzenia równowagi i obniżona sprawność ruchowa to jedne z głównych wyzwań w utrzymaniu zdrowia seniorów. W kontekście wspomagania mobilności osób starszych coraz częściej wykorzystuje się rezonans stochastyczny, jako metodę nieinwazyjną i bezpieczną. Na czym dokładnie polega i jak może wspierać profilaktykę upadków i rehabilitację?
Czym jest rezonans stochastyczny?
Rezonans stochastyczny to zjawisko fizyczne, w którym obecność niewielkiego, losowego zakłócenia (szumu) pozwala układowi biologicznemu lepiej reagować na słabe bodźce sygnałowe. Innymi słowy, do organizmu wprowadzane są impulsy o kontrolowanym charakterze losowym, które – zamiast zakłócać – paradoksalnie poprawiają jego zdolność do przetwarzania informacji sensorycznych.
Mechanizm ten wykorzystywany jest m.in. w nowoczesnej fizjoterapii, gdzie delikatne wibracje o zmiennych parametrach poprawiają integrację bodźców czuciowych i ruchowych. To szczególnie istotne w przypadku seniorów, u których z wiekiem dochodzi do osłabienia propriocepcji – zdolności odczuwania pozycji własnego ciała w przestrzeni.
Rezonans stochastyczny w geriatrii
Z wiekiem dochodzi do naturalnego pogorszenia funkcji układu nerwowego, w tym zdolności mózgu do adaptacji i reorganizacji po urazach czy w wyniku przewlekłych schorzeń. Mimo to nawet w wieku podeszłym możliwe jest:
- Pobudzanie neuroplastyczności – naturalnej zdolności mózgu do tworzenia nowych połączeń między istniejącymi komórkami nerwowymi (neuronami), modyfikowania i wzmacniania tych połączeń oraz reorganizacji struktury mózgu pod wpływem uczenia się, nowych doświadczeń czy po urazach. Neuroplastyczność sprawia, że mózg potrafi adaptować się poprzez zmianę istniejących sieci neuronalnych bez konieczności powstawania nowych komórek nerwowych. Rezonans stochastyczny może mieć też pozytywny wpływ na neurogenezę (proces powstawania nowych neuronów).
- Poprawa neuroprzekaźnictwa – czyli komunikacji między komórkami nerwowymi, co jest bardzo ważne dla prawidłowego działania systemy nerwowo-mięśniowego. System ten tworzą neurony ruchowe, które przekazują sygnały bezpośrednio z układu nerwowego do mięśni.
Terapia na urządzeniu SRT angażuje zmysł równowagi, poprawia przetwarzanie bodźców z receptorów czucia głębokiego i poprawia koordynację ruchową. To przekłada się bezpośrednio na mniejsze ryzyko upadków, które są jedną z najczęstszych przyczyn hospitalizacji osób starszych.
Terapia dostosowana do możliwości seniorów
Urządzenie do rezonansu stochastycznego SRT-Zeptoring® wyglądem przypomina bieżnię. Pacjent staje na specjalnych platformach, które poruszają się w określonych sekwencjach (innych w przypadku każdego schorzenia, np. leczenia niedowładu czy choroby Parkinsona). Platformy generują mikrodrgania i poruszają się w różnych płaszczyznach, a co ważne – wibracje są zmienne i losowe, co zdecydowanie mocniej pobudza układ nerwowy.
Pacjent może stanąć (samodzielnie lub z pomocą) na platformie, ale też oprzeć na niej rehabilitowany obszar ciała, np. przedramiona. Metoda ta jest całkowicie nieinwazyjna i nie wymaga wysiłku, dlatego można ją stosować szeroko w geriatrii – również u osób osłabionych oraz z rozległymi urazami neurologicznymi.
Zastosowanie w rehabilitacji i profilaktyce
Rezonans stochastyczny znajduje zastosowanie zarówno w rehabilitacji pourazowej, jak i w profilaktyce upadków u pacjentów z chorobami neurodegeneracyjnymi – m.in. z chorobą Parkinsona czy stwardnieniem rozsianym. Może być stosowana jako element kompleksowego programu terapeutycznego, łączonego z fizjoterapią ruchową, terapią zajęciową i treningami poznawczymi.
Dzięki poprawie przetwarzania informacji sensorycznych, pacjenci zyskują większą pewność chodu, lepszą kontrolę postawy i szybsze reakcje równoważne (automatyczne odruchy związane z utrzymaniem równowagi). Rezonans stochastyczny bywa także skuteczny w terapii pacjentów po udarach mózgu – przyspiesza odzyskiwanie kontroli motorycznej i wspiera powrót do samodzielności.
Perspektywy i ograniczenia
Choć technologia oparta na rezonansie stochastycznym może wydawać się nowością w polskim systemie opieki zdrowotnej, znajduje coraz szersze zastosowanie w Europie i na świecie – zarówno w placówkach medycznych, jak i gabinetach fizjoterapii czy ośrodkach opieki długoterminowej. W Polsce urządzenie do terapii z wykorzystaniem rezonansu stochastycznego posiada m.in. Instytut Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie. Ogromną zaletą tej metody jest niska inwazyjność, krótki czas zabiegów i możliwość dopasowania parametrów do możliwości konkretnego pacjenta.
Trzeba jednocześnie pamiętać, że jak każda forma terapii, również ta wymaga indywidualnej kwalifikacji medycznej. Nie każda osoba starsza może z niej skorzystać – przeciwwskazaniem są m.in. niektóre choroby układu sercowo-naczyniowego czy świeże urazy. Zasadniczo jednak metoda ta jest dostępna dla ogromnej większości pacjentów, także osób w podeszłym wieku.
Więcej o naukowych podstawach terapii na urządzeniu SRT-Zeptoring® przeczytasz w zakładce „Badania”.