Objawy choroby Parkinsona - jak rozpoznać pierwsze sygnały?

Objawy choroby Parkinsona wynikają z ubytku neuronów dopaminergicznych w istocie czarnej mózgu i objawiają się drżeniem spoczynkowym, spowolnieniem ruchowym oraz sztywnością mięśniową. Pojawiają się zwykle dopiero wtedy, gdy zniszczonych jest już 50-60% tych komórek. Choroba częściej dotyka mężczyzn, od 1,37 do 3,7 razy częściej niż kobiety. Poznanie pierwszych, często dyskretnych sygnałów pozwala szybciej reagować i skuteczniej planować terapię neurologiczną.

Pierwsze objawy choroby Parkinsona - co pojawia się najwcześniej?

Zaburzenia węchu, snu i zaparcia mogą wystąpić nawet 10 lat przed objawami ruchowymi. Objawy choroby Parkinsona często zaczynają się przed drżeniem rąk czy spowolnieniem ruchów, ale są subtelne i łatwe do przeoczenia. To tzw. objawy prodromalne, czyli wczesne sygnały zmian w obrębie neuronów dopaminergicznych w istocie czarnej.

Najczęstszy z tych wczesnych symptomów to hiposmia, czyli osłabienie węchu, które dotyczy około 90% osób z chorobą Parkinsona. Zanik zdolności rozpoznawania zapachów kawy, mydła czy jedzenia może pojawić się dekadę przed pierwszymi zaburzeniami ruchowymi. Kolejnym zwiastunem bywają zaburzenia snu fazy REM, kiedy ciało chorego odtwarza ruchy z marzeń sennych: pojawiają się krzyki, uderzenia, gwałtowne ruchy. Trzecim częstym objawem są przewlekłe zaparcia, wynikające z uszkodzenia neuronów regulujących perystaltykę jelit.

Jeżeli te symptomy utrzymują się mimo prawidłowego odżywiania, warto zgłosić się do neurologa. Wczesne rozpoznanie umożliwia wdrożenie rehabilitacji neurologicznej, którą wspiera m.in. terapia SRT-Zeptoring®, stosowana w ośrodkach współpracujących z Zeptor Polska.

Drżenie spoczynkowe i neurony dopaminergiczne - najbardziej rozpoznawalny objaw Parkinsona

Drżenie spoczynkowe to jeden z najbardziej charakterystycznych objawów. Pojawia się, gdy kończyna jest rozluźniona, a znika podczas ruchu celowego. Zazwyczaj zaczyna się po jednej stronie ciała, głównie w dłoni. Rytmiczne drżenie przypomina gest liczenia pieniędzy.

W praktyce neurologicznej ten typ drżenia odróżnia się od drżenia samoistnego (esencjalnego), które nasila się w trakcie ruchu. Około 25-30% pacjentów z chorobą Parkinsona w ogóle nie doświadcza drżenia. U nich dominują inne symptomy, takie jak spowolnienie ruchowe czy sztywność mięśniowa.

Bradykinezja i sztywność mięśniowa - kluczowe objawy ruchowe

Bradykinezja, czyli spowolnienie ruchowe, to podstawowy objaw choroby Parkinsona. Bez niej diagnoza jest niepewna. Chory ma trudność z rozpoczęciem ruchu, a potem z jego płynnym wykonaniem. Ręczne pismo staje się drobne (mikrografia), a chód spowolniony i zubożony o ruchy rąk.

Sztywność mięśniowa przejawia się ograniczonym zakresem ruchu i bólem, a w badaniu neurologicznym widoczny jest objaw koła zębatego, czyli przerywany opór przy zginaniu kończyny. Oba te objawy wynikają z uszkodzenia neuronów dopaminergicznych istoty czarnej i nasilają się pod wpływem stresu czy zmęczenia. W terapii wykorzystuje się ćwiczenia koordynacyjne oraz rezonans stochastyczny SRT-Zeptoring®, stosowany przez Zeptor Polska.

Zaburzenia postawy, równowagi i mimiki twarzy w chorobie Parkinsona

Postępujące osłabienie odruchów posturalnych prowadzi do pochylonej sylwetki i problemów z równowagą, które zwiększają ryzyko upadków. Chory ma trudność z zatrzymaniem się, zmianą kierunku chodu i utrzymaniem pionu po lekkim pchnięciu.

Częstym objawem jest hipomimia, czyli maskowaty wyraz twarzy. Nie oznacza braku emocji. Mięśnie mimiczne reagują wolniej, przez co pacjent nie może ich okazać. Pojawia się też zamrożenie chodu (nagłe zatrzymanie stóp) i szurające kroki. Odpowiednia rehabilitacja neurologiczna, w tym terapia SRT-Zeptoring prowadzona w placówkach Zeptor Polska, pomaga zachować stabilność i niezależność w codziennym funkcjonowaniu.

Objawy pozaruchowe - depresja, zaburzenia poznawcze i problemy trawienne

Depresja dotyka 30-50% pacjentów z chorobą Parkinsona i często pojawia się jeszcze przed diagnozą. Jest skutkiem zmian neurochemicznych: spadku dopaminy i serotoniny. Zaburzenia poznawcze objawiają się spowolnieniem myślenia, trudnością w koncentracji i problemami z pamięcią. Nie każdy chory doświadcza demencji, lecz ryzyko rośnie z czasem trwania choroby.

Zaparcia, dysfagia i nadmierne ślinienie są wynikiem uszkodzenia neuronów w układzie autonomicznym i jelitowym. Mogą współwystępować z zaburzeniami ciśnienia tętniczego i problemami seksualnymi. Leczenie tych objawów wymaga łączenia farmakoterapii z rehabilitacją neurologiczną oraz stymulacją procesów neuroplastyczności, na przykład metodą SRT-Zeptoring dostępną w ofercie Zeptor Polska.

Przyczyny objawów - niedobór dopaminy i uszkodzenie istoty czarnej

Objawy pojawiają się, gdy 50-60% neuronów dopaminergicznych istoty czarnej ulega zniszczeniu. W konsekwencji spada poziom dopaminy, przez co sygnały z jąder podstawy do kory ruchowej są zaburzone. Najpierw pojawia się bradykinezja i sztywność, a później drżenie i problemy z równowagą.

Przyczyny zaniku neuronów są złożone: od mutacji genów SNCA, LRRK2 i PARK7, po czynniki środowiskowe, takie jak pestycydy czy urazy głowy. Proces prowadzi do przewlekłej neurodegeneracji. Leczenie opiera się na farmakoterapii dopaminergicznej oraz terapii wspomagającej, np. rezonansie stochastycznym SRT-Zeptoring® oferowanym przez Zeptor Polska, który wymaga wcześniejszej konsultacji lekarskiej.

Metody terapii objawów Parkinsona - lewodopa, rehabilitacja i rezonans stochastyczny

Leczenie choroby Parkinsona ma charakter objawowy i opiera się na lekach dopaminergicznych, rehabilitacji oraz terapiach wspierających. Lewodopa i agoniści dopaminy uzupełniają niedobór neuroprzekaźnika i łagodzą objawy ruchowe, choć nie zatrzymują neurodegeneracji. Przy długotrwałym stosowaniu mogą występować fluktuacje ruchowe i dyskinezy.

Rehabilitacja neurologiczna pomaga usprawnić koordynację, równowagę i chód, a także poprawia komfort życia. Stosuje się też terapię zajęciową i logopedyczną. Wśród metod wspierających znajduje się rezonans stochastyczny SRT-Zeptoring®, wykorzystujący nieregularne drgania dwóch niezależnych platform poruszających się w trzech płaszczyznach. Technologia ta, objęta międzynarodowymi patentami i stosowana w ponad 250 ośrodkach szpitalno-rehabilitacyjnych w Europie, ma potwierdzoną skuteczność w badaniach klinicznych (RCT). Terapia wymaga konsultacji lekarskiej i nie jest wskazana m.in. w ciąży, przy ostrych stanach zapalnych i niektórych chorobach serca.

Badania naukowe

Zastosowanie rezonansu stochastycznego w chorobie Parkinsona jest przedmiotem badań klinicznych. Poniżej wybrane prace dotyczące wpływu tej metody na funkcje ruchowe i pracę jąder podstawy:

• Stochastic resonance therapy in Parkinson's disease (PDF)
• Stochastic whole-body vibration induces basal ganglia activity (PDF)
• Kaut O. i in. (2016), SRT a stabilność postawy (PDF)

Często zadawane pytania